Kto jest autorem baśni braci Grimm?

Powyższe pytanie jest tylko pozornie nielogiczne, more about bowiem Jakub (1785-1863) i Wilhelm (1786-1859) Grimm nie byli klasycznymi bajkopisarzami, a fabuły baśni zawartych w zbiorze Baśnie dla dzieci i dla domu nie są owocem ich fantazji i pomysłowości. Tym samym różnią się one od innego ? równie popularnego zbioru baśni ? autorstwa Hansa Christiana Andersena, który bez wątpienia był autorem swych baśni.

W przedmowie do wydania baśni z roku 1857 bracia piszą, że postanowili utrwalić na piśmie to, ?co wśród ludu przetrwało?. Stąd zapewne wzięło się popularne, lecz zupełnie nieprawdziwe wyobrażenie braci wędrujących przez wsie i spisujących ?na żywo? opowieści prostego ludu. Wizja ta została zresztą twórczo przetworzona w znanym filmie Terry?ego Gilliama pt.: The Brothers Grimm (2005, polski tytuł: ?Nieustraszeni bracia Grimm?), w którym bracia nadal przemierzają na piechotę lasy i wsie, jakkolwiek nie jako filolodzy, lecz oszukańczy egzorcyści.

Tymczasem bracia, którzy wówczas pracowali w książęcej bibliotece w Kassel, wcale nie wędrowali w poszukiwaniu baśni, lecz polegali na ?informatorach?, a pierwsze wydanie baśni z roku 1812 miało około pięćdziesięciu takich ?rodziców chrzestnych?. Informatorami były w większości kobiety wywodzące się z rodzinnego i towarzyskiego kręgu braci. Były to młode, wykształcone mieszczanki, nierzadko hugenockiego pochodzenia. W ten właśnie sposób do niemieckich baśni przeniknęły tradycje literatury francuskiej.

Tymczasem sami braci przyczynili się do upowszechnienia mitu o chłopskich bajarkach, gdy o swej najważniejszej informatorce pisali tak:

?Jednym z owych sprzyjających przypadków była nasza znajomość z pewną chłopką ze wsi Niederzwehrn z okolic Kassel. Opowiedziała nam ona najwięcej baśni z drugiego tomu i też były to baśnie najpiękniejsze. Pani Viehmannowa była jeszcze pełna werwy i miała niewiele ponad pięćdziesiąt lat. Rysy jej twarzy miały w sobie coś mocnego, rozumnego i przyjemnego, a spojrzenie jej wielkich oczu było jasne i przenikliwe?.

Tymczasem historycy są zgodni, że Dorothea Viehmann była wykształconą kobietą o hugenockich korzeniach, która równie dobrze znała tradycję regionalną, jak i baśnie francuskie. Opowiedziała ona Grimmom ok. 40 baśni i dostarczyła motywów do dalszych 36.

Continue reading